Gustaríame
O home é un estado de ánimo, quizais dous. O outro día, rebentei unha bici no spinning; días despois, a piscina semellaba chea de grans de area. No medio, un te verde e unha mochila vermella. Gustaríame escachar tódalas normas sociais e ser condenado a vivir nun globo aerostático sobrevoando o planeta prolongadamente. Como cando aquela aperta…
Estou, tamén, á espera dun nome. Non é fácil atopar un perfecto, seguramente porque so existe un perfecto. Algo así coma o número áureo. Mandei -mandamos- os tres preceptivos. Eu sigo apostando por COLATTERAL, inda que haxa que aclarar o da dobre T, malia que recorde os danos das guerras de Bush e Aznar. Gustaríame constituir unha empresa para provocar beneficios colaterais na nosa economía e, xa que logo, na nosa sociedade.
Submundo, de Don DeLillo, é literatura de xenio. El tamén terá que aclarar: DeLillo, xunto e o L maiúsculo. Onte tiven que retroceder vinte páxinas ate atopar unha escena familiar. Pasara por aquelas follas como quen camiña a carón dun mendigo, tentando evitalas. Gustaríame ser lector profesional, si, traballar de lector, e dedicar as horas máis produtivas do día a DeLillo e os seus colegas de xénero.
Iso hoxe porque mañá, quen sabe? Dependerá do meu estado de ánimo. Ou do teu…
Horas de morriña
Teño un libro, publicado en 1925, que se titula Paisaxe, Manuel Posse o seu autor, que ten un poema, Horas de morriña, que di: Todos nacemos con ela. En todo tempo / reflexo da súa luz nas almas brilla / aspira o seu aroma, e vede as cores / que amosa nos seus eidos a Morriña.
Teño outro libro, máis de cen anos ten el, que se titula Cantares Gallegos, de Leiras Pulpeiro, republicano federalista como debe ser, onde leo: Non se acanea unha folla / Todo esta noite está calmo / Ai, quen poidera dicire / Coa man no peito outro tanto.
Teño eses dous libros dende o venres pasado. Viñan en papel dourado. Vós, xa o sabedes, estabades ó meu carón, non so Patricia e Miguel, todos vós, claro! Antes, estupendo o estofado, o aperitivo, o contubernio e a caña no Pato Mareado.
Sodes artistas, ou xornalistas, antes ca profesionais de banca. Como senón poderiades artellar publicación tan abraiante? Será o derradeiro ano porque os tempos cambian, para bien o para mal como despois haberiamos cantar. Sabendo que nada de eso fue un error, nada, nada, fue un error.
Sabedes a definitiva solución ó problema? Trasladar a sede do banco… ó Rialto. Onde suceden cousas máxicas. Onde as cocteleiras voan, as gorxas doentes sandan, as roturas fibrilares cicatrizan, o tempo se esvaece, as miradas traspasan e ata as pernas torpes aprenden a bailar.
Na Praza de Pontevedra orballaba porque tiña que orballar. Camiñaba xa a soas pero, un momento, dou un paso adiante e outro atrás, un á dereita e outro á esquerda. Que fago? Ah! Non quero chegar. Non quero que esa noite remate nunca. Quérome mollar, enchoupar. De que? Pois diso mesmo, de Morriña.
Na cola do paro
Pero tes que ir á oficina de emprego?, preguntoume G. todo sorprendido. That’s real life, dear, and I a real man, contesteille. A seguir houben traducirllo, máis pola sorpresa do cambio de idioma que pola complexidade da frase, supoño. E aló fun esta mañá. Debo dicir antes de nada que a cola do paro (a pesar da ilustración) non existe. Existe, máis ben, unha manifestación silenciosa de desempregados. Por fortuna, a oficina non rebosaba así que puiden entrar sen problema ningún. Eu, véndome unha sorte de Charles Dickens do século XXI, imaxinárame na rúa enchoupado ata os ósos e aterecido de humidade e frío, próximo á conxelación. Pero non, na oficina de emprego hai incluso calefacción; e moito calor humano.
Dada a escasa organización do persoal, calculo eu, instalaron unha maquiniña desas para coller número (en realidade, letra e número). Premo o botón correspondente a Demandante de Emprego e busco sitio cunha ollada rápida trala cal decido ficar exactamente onde estou. Penso, agudo coma un allo, que se despois de rexistrarme debo tramitar a prestación (está así montada a cousa), pois case que collo tamén o númeriño (letra e numeriño) destoutra opción. Cavilo mellor e prefiro agardar un chisco para analizar a dinámica de funcionamento da oficina.
Na sala, igual que nas prisións, os usuarios multiplican por varios enteiros a capacidade. Aínda sería tempo de fartura cando se deseñaron as instalacións pois nada máis preveron unhas vinte cadeiras; calcularían que esa habería ser a espera máxima. A ollo, aló estariamos arredor duns 60 cidadáns, de tódalas idades. Máis homes ca mulleres agardando; máis mulleres ca homes detrás das mesas. Somos, os homes, bos para botar a perder as ocupacións, e elas boas en escoitando as razóns? Non tiremos conclusións precipitadas. Tamén hai dúas nais recentes con cadanseu carriño de bebé. Pensei que non aturaría os choros das criaturas en tal escenario, por inconsistencia máis ca nada. Mais os pequenos respectaron o duelo admirablemente. Nacen ben adestrados estes nenos de agora.
Unha voz amable saída do falso teito vai outorgando quendas, en castelán malia habitarmos territorio de administración galega. Matino niso que me leva ocupando o pensamento dende hai días (quizais meses). Número D40, puesto 5. Eu teño o D50, D de Demandante, emitido ás 10.35, e confío en non agardar moito tempo. Estabilizo a postura e abro o libro, aínda En América, de Susan Sontag, páxina 484. A voz amable interrómpeme unha e outra vez, número I97, puesto 12, número I98, puesto 10. As mesas de Información resolven axiña. Son consultas básicas, deduzo, daqueles que son souberon elixir o servizo que precisaban.
Algunha xente entra tal que aquilo fose a carnicería, diríxese sen vacilación á maquiniña e xírase outeando a manifestación á busca dunha face coñecida que axiña atopa. Outros encóntranse por sorpresa, e ti por aquí? Non sabía que… Pois xa ves. E que tal? Moi ben, e ti. Eu tamén, ben. Así que cada un se afixo ó seu lugar, empezamos a nos esculcar, uns ós outros, os homes en especial miran as mulleres, e viceversa. Non é o sitio acaído para tal fin, un parado non debe tentar nada cunha parada, nin viceversa: cuestión de eficiencia financeira e diversificación de riscos.
A letra D non avanza. O I xa vai polo cento e moito, e acelerando. O F, de formación ocupacional, case non se escoita, e o R, de contratos de traballo (¿?) carece por completo de clientela. Por fortuna, levei o libro e, malia todo, consigo concentrarme na lectura. Por fin, D49. Volvo á maquiniña a por un número para o P, de prestación. Axiña chaman o D50, finalmente. A muller fronte a min fai o que pode. Enténdoa, o meu non é un caso fácil. Após varios minutos de burocracia estéril, mándame de novo á saliña de espera. Decido tomar unha cadeira libre destinada ó persoal e sentar. Ninguén di nada. Sabia decisión: outra hora. E entón, xusto cando estou a ler a última frase de En América, vólvenme citar. Cando saín da oficina, eran as 13.55. Atendéranme tres persoas distintas, as tres en castelán malia o cidadán expresarse en galego. Seica os galegofalantes non perden nin deixan nunca o posto de traballo.
Friaxe e sol, exquisita combinación. Regreso á casa cavilando se unha oficina de emprego pode tornarse un bo punto de partida para principiar unha nova vida, se resulta o espazo axeitado para un reinventarse. Eu creo que si. Por certo, o libro da Sontag, memorable.
Unha nova vida
Ocorre ás veces, non si?, que a literatura se mestura coa vida real. Que un vive un momento determinado, un contexto, un acontecemento, e toma un libro tentando cortar, esquecerse, e resulta que de novo peta co mesmo contexto ou acontecemento. Ocorre a cotío, é verdade, pero eu nunca pensei que me fose suceder no momento de cambiar de vida.
Susan Sontag, na súa novela En América, narra unha historia a medias real, a da máis célebre actriz polaca de finais do século XIX, que marcha vivir dende Cracovia a unha viliña californiana, nunha sorte de arroutada existencial, a montar unha explotación agraria.
O meu non é tan radical. Eu so deixo a empresa onde levo trinta anos traballando. Quedo, ou penso quedar, na mesma cidade e na mesma casa. O espazo básico será o mesmo pero o tempo mudará abruptamente. As miñas horas non se dedicarán máis nunca ó que se levan dedicando todos estes anos. Debería sobrarme o tempo, calculo, e non é tal. Busco un manual para cambiar de vida da mellor maneira pero non atopo ningún axeitado, tan so receitas de iluminados. Que pasos debo seguir para cambiar de vida? Que metodoloxía ou procedemento debo aplicar? Alguén experimentado me pode axudar?
Quizais o primeiro sería determinar a razón principal da decisión. Por que, por que marcho da empresa? Algo así faise normalmente por dous motivos: cartos ou proxección (prestixio profesional). Nada máis lonxe. Maryna Zalezowska (na fición; Helena Modrzejewska na realidade) faino xustamente polo contrario. Ela busca fuxir de todo artificio, deixar atrás e esquecer a súa vida de éxito e recoñecemento no degoiro de descubrir o que realmente latexa no seu interior fondo. Vou pola páxina 290 e teño a impresión de que vai fracasar.
E eu non quero fracasar, sexa cal for o meu propósito. Que quero? Que busco? Liscar tamén, si, e esquecer, e purificarme dalgún xeito, borrar todo refugallo de mesquindade e incompetencia. Parece doado. Pero que máis? E agora que? Como cambiar de vida? Abro a páxina 291 da novela de Susan Sontag e, por fin, decátome de ter nas mans a guía que preciso. Tan so debo continuar lendo…
O economista de Kepler 22
A NASA acaba de atopar un planeta, este habitable, que deu en chamar Kepler 22, o cal suxire a existencia doutros vinteún non habitables. Unha das diferenzas clave que delimita a aptitude para a vida humana de tales corpos estelares, radica na existencia de auga. Recurso finito e útil, a auga é, ante todo, un elemento económico, suxeito, por tanto, a un valor e, xa que logo, a ser obxeto de transacción. Así pois podemos afirmar que en Kepler 22 se coñece a economía e, sendo habitable, o planeta disporá, seguramente, de economistas.
O anterior supón unha gran noticia para o novo goberno español pois, ante a empanada que amosan as institucións deste planeta, o descubrimento de Kepler 22 pode revelarse un auténtico acontecemento. Xa vexo o ministro do ramo (ministros, en realidade) enviando un protoelectroión radiactivo a Kepler 22 solicitando axuda e o economista xefe do planeta xemelgo disposto a demostrar as súas habilidades extrasiderais en materia económica. A súa primeira reacción sería intentar coñecer a situación española dentro do seu eido de actuación (isto é, a Unión Europea). Pediría os datos básicos para valorar o estado de cada ítem principal, que nunha comunidade evolucionada haberían ser, máis ou menos, os seguintes: emprego, capacidade produtiva, competitividade, investimento, demanda interior, balanza comercial, débeda pública e cohesión social.
O novo ministro (novos ministros, máis ben) do ramo buliría a recompilar a información para poder enviala de acordo a parámetros cósmicos de tempo. Este sería o posible resumo: desemprego que duplica o índice medio da Unión Europea; capacidade produtiva infrautilizada e previsións de descenso da producción; indicadores de competitividade notablemente por debaixo dos que lle correspondería por dimensión; investimento baixo mínimos e en devalo polo bloqueo total do sector financiero; demanda interior paralizada; balanza comercial deficitaria; débeda pública vinte puntos por debaixo dos países líderes da Unión Europea (que se chaman Alemaña e Francia, aclararía oufano o informe); gasto social á cola da Unión; a fenda entre clases altas e baixas, que era doce anos atrás a menor de Europa, é na actualidade a cuarta de maior magnitude.
O economista de Kepler 22 introduce a información recibida no seu procesador retroaxial e analiza os resultados para chegar a unha recomendación concluínte: o gobierno español debe poñer en marcha urxentemente unha política monetaria expansiva (ai se puidese!), debe promover a innovación e a internacionalización con programas de longo alcance, debe incentivar o gasto público e debe, finalmente, profundar na progresividade da súa política fiscal. O ministro (ministros) do ramo buscarían con denodo calquera referencia ó problema da débeda, que non terminaría de encontrar. E daquela habería de decidir se facer caso ós merkozyanos ou ós keplerianos. Seica tomaron partido polos primeiros. Eu, vendo como está o planeta Tierra, inclinaríame máos ben a prol dos alieníxenas.
A poesía está nas rúas
A poesía está nas rúas, velaí a explicación –atinada, precisa– da revolución do 68 que nos deixa Manuel Alegre na súa novela saborosa Rafael.
(Rétanme algún emisores dixitais a engadir en Internet o meu desexo para o vindeiro ano. Unha boa revolución antisistema, cal outro?)
Manuel Alegre leva a poesía ás revolucións ata convertilas nun poema perenne, por sempre inconcluso. A utopía que é o lugar inexistente ou que so existe no pensamento. A poesía disque a pode trasladar ate a realidade, que precisamente son as rúas.
Algunas revolucións incluso triunfan, como a Dos Cravos, a do 25 de Abril en Portugal. Por aí andaba Rafael, ou Manuel Alegre. Outras triunfan para fracasar, ou derivan nun sistema que volve demandar outra revolución, ou mesmo involuciona. Hai revolucións sen vocación, que nacen sen querer, e entón quedan en movementos e perden o seu lugar na Historia. E hai revolucións que nunca estoupan, que se reprimen perpetuamente, que son coma fetos, atrofiados coma tódolos fetos.
Non lembro de onde tirei a referencia de Rafael, a novela saborosa –sabe a poesía e a revolución– de Manuel Alegre. Merqueina en Iberlibro por 5,50 euros sendo 18,75 o seu prezo orixinal, o que me deu a pensar que as revolucións estaban devaluadas. Que, tristemente, a poesía abandonou as rúas.
Amancio Ortega e Edgar Keret
Seica Amancio Ortega vai mercar a Torre Picasso de Madrid por 400 millóns de euros. Disque cancelou as SICAVs para concentrar os seus investimentos no sector inmobiliario. Normal: non ten moito apuro financeiro así que mantense fiel á máxima básica de mercar barato e agardar tempos mellores. Namentres, vai tirando co alugueiro das instalacións, ateigadas mesmo en pleno ciclo recesivo.
Rosalía Mera investira hai uns meses outros 600 millóns de euros nun hotel gran luxo en Londres. Estima, xa que logo, que a capital inglesa acentuará o seu carácter de meca do business europeo de xeito que a demanda de recantos de luxuria naquela capital incluso medrará de modo salientable. No mesmo parágrafo citemos a Manuel Jove (seguramente Xove nalgún ancestro), posuidor do 6% de BBVA e dun diminuto x% do Banco que pretende conservar a súa condición de galego (en grandes dificultades causadas polos investimentos fóra de Galicia, casualmente).
Penso en Suíza, e tamén en Estados Unidos, e en Dinamarca… Penso neses lugares de grandes empresas que devolven á sociedade en forma de proxectos, parte dos beneficios que obteñen en comuñón coa súa terra; que comparten o destino da súa comunidade asumindo o papel motriz do seu progreso.
E comparo con Galicia, e lembro esas declaración esperpénticas, alucinadas, dunha conselleira de traballo que nega a tráxica emigración dos mozos galegos ante a falta de alternativa no País. E afirmo que cunha decidida aposta das fortunas galegas, poderiamos saír adiante. Troquen a Torre Picasso, o hotel de 6 estrelas e as accións do BBV polos sectores agrogandeiros, pola innovación biotecnolóxica, pola enerxía limpa e a industria medioambiental. O País sería outro e vostedes, créanme, serían máis felices (tamén máis admirados!).
Por que será? Venme á cabeza agora un relato de Edgar Keret, autor (crítico, alternativo) israelí. Busco no libro o ítem que me presenta a memoria. E atópoo: relato “Boas intencións” no título “Saudades de Kissinger”. Vai dun home que encarga o seu propio asasinato para rematar coa tortura da súa vida. E xustifícase… “…case non podo comer pois en canto meto o primeiro bocado na boca, penso que hai algunha persoa con máis fame ca min á que se lle acabou a comida. Polas noites non son capaz de durmir. Como pode un pensar en durmir tranquilamente en Nova York cando a vinte metros da túa casa hai xente morrendo de frío nos bancos da rúa?”
Tose ministerial
Tuso como tose calquera, involuntariamente. Mais ninguén me obriga. Esta tose, que nin avanza nin retrocede, seica vén para quedar, inda que sen facer dano, con vocación de compañeira inofensiva. Eu ábrolle as xanelas, e a gabardina, incluso ábrolle o peito, pero ela permanece. Disque me estuda, próbame, tenta convencerme coa súa quietude. Sen embargo, eu porfío, insisto en desaloxada tal como faría cunha avespa que se coase dentro do coche (a tose non termina de comprender que o seu fado é matar ou morrer).
Vexo o traspaso de poderes e sufro un violento ataque de tose na quenda da carteira de economía. Outro, distinto, no cambio de fomento, e póñome ó bordo do colapso escoitando as primeiras palabras do novo titular de interior, tamén amigo do presidente.
Os novos ministros aplicáronse Vicks Vaporub e sorrín candidamente. Imaxino o que tal sería facer un amigo cando nenos e que un día te chame para proporche como ministro. E ti que empezas a tusir ata case afogar. Recupéraste somentes para lle preguntar: oes, e de que ramo sería? Pois de Sanidade, naturalmente.
Feijóo culpable
Feijóo acaba de declarar a Galicia zona catastrófica. Di que o País –el chámao Comunidade– vive unha situación crítica (etimoloxicamente incuestionable, por certo) á vista do estado da súa economía e do seu emprego. Fai estas manifestacións a modo de canto auto-exculpatorio e tal cal o recollen os medios, balsamicamente. Feijóo recoñece a gravidade e, así logo, xa expiou as culpas que, en calquera caso, tampouco son del senón da propia crise.
Mais si, Feijóo é culpable. Non, naturalmente, da recesión en Europa –o home non dá para tanto– mais si do nivel de desafiuzamento que acadou o País que el chama Comunidade. É culpable por inoperante, a súa inacción advertida xa nada máis chegar ó poder (33 medidas propostas e nin sequera exploradas). É culpable por gregario dunha estratexia de austeridade indiscriminada imposta polos seus visionarios xefes madrileños. É culpable por asfixiar os provedores da administración con graves demoras nos pagamentos con tal de presentar unhas décimas menos. É culpable por indutor ó retraemento do investimento e o consumo interno derivado da súa actuación baseada nos recortes como único argumento. É culpable por dilución das claves de identidade propia que prexudican a diferenciación dos produtos e servizos galegos e mesmo reducen a visibilidade do País e da súa oferta ante consumidores externos. É culpable como fiel colaborador daquela política inmobiliaria irresponsable que puxo en práctica o seu partido nos anos 90. E é finalmente culpable como axente activo na práctica de dispendio brutal de recursos públicos promovida pola Xunta con el de vicepresidente e da cal a Cidade da Cultura representa o máximo expoñente.
Feijóo recoñece a situación crítica de Galicia. Agora só lle falta admitir a súa directa responsabilidade.
Dor de cabeza
Abrín o blog para anotar o artigo traducido Luca Paciolo al rescate de Rajoy que me publicou Cinco Días o mércores -creo que foi o mércores- pero esta dor de cabeza disuadiume ó instante. Leva comigo, fiel escudera, dende onte á tarde. A. di que foi o sobreesforzo pero eu sei que non, que a hora de footing non ten a culpa. Só faltaría, tratar de seguir os consellos de vida sa para terminar doente por mor do exercicio. Algo de sobreesforzo houbo, todo por amizade. Atopei no camiño a C.V., amigo de xogos cando nenos no Parque de Santa Margarita. Non é a primeira vez que coincidimos. El anda -quero dicir, corre- mellor ca min pero non o sabe e procuro mantelo na ignorancia. Unha hora de footing suponme coma tres partidos seguidos a Ronaldo, por buscar unha comparación de certo nivel. E quizais o Cristiano este sufrise dor de cabeza após tres partidos seguidos, sobre todo se algún deles fose contra o Barça, pero eu non despois dunha hora de footing, por moito que A. insista na teima. A razón haina que atopar noutros territorios. Coa cousa da amizade, e da conversa, e da lembranza, etcétera, pois que empezamos a xantar ás catro e media, A. máis eu, como pronto. E eu andaba cunha fame que devoraba. O prato combinaba un bistec, patacas fritidas, chícharos e unha tortilla de espárragos. Vin aquel filete e aquelas patacas e xa non os vin, no prato somentes ficaba a tortilla, que axiña deu desaparecido, e os chícharos, engulidos minutos despois. Nada máis terminar, xa o sospeitei. Indultei a torta de mazá ó notar o efecto da rápida enchenta sobre o bandullo e a gorxa. Un té verde, por favor. Sempre me pasa, A., xa o sabes: é comer rápido, inda que sexa un consomé, e poñerme fatal da dixestión e, por simpatía, da cabeza. Nesas circunstancias, o mellor tratamento adoita ser a televisión, que non estivo mal tendo en conta a cara que lle quedou a Mourinho.
Hoxe espertei disposto a abrir o blog e traducir o artigo de Cinco Días. Tenta ser unha receita para poñer a funcionar a economía sen tocar os salarios nin os dereitos de traballadores, funcionarios e pensionistas. A esencia é sinxela: o sacrificio, que neles será menor, deben asumilo aqueles nunha mellor posición. Sospeito que a Rajoy non lle interesará moito pero pensei que algún amable lector deste blog podería apreciar o seu contido. Mais unha cousa é a disposición e outra a dispoñibilidade. Un dos efectos das dores de cabeza é que inhabilitan completamente para calquera angueira intelectual, mesmo unha tan sinxela como a tradución do castelán ó galego. Sinxela no caso dun artigo económico, non se me cabreen os tradutores. E así pasei o día, ou máis ben a tarde pois non me erguín ate ás dúas e media, entre un paseíño, uns spaguetti en branco e Caos Calmo, a novela de Sandro Veronesi que se deixa ler mesmo con dor de cabeza.
Acabo de tentalo por terceira vez, traducir o famoso artigo recomendación, e por terceira vez renuncio. Así pois, se cres que che pode interesar, preme en calquera das ligazóns que fun ciscando ó longo deste post. Por certo, na foto, unha ilustración do monxe matemático que me inspirou.
A ONG galega + implicada
O autor
Este home móvese en tres planos: a economía e as finanzas, o que lle dá de comer; os medios de comunicación (Vieiros, Xornal de Galicia, Radio Galega), o que lle fai pensar, e a escrita (Cabilia, A trenza, Klásicos) o que lle permite imaxinar.
Obra narrativa
